łyżkolistna yukka |


Smakogród Blog_juka kwiaty

Nie lubiłam dotąd juki. Często widywałam ją zakurzoną w cienistych ogródkach przy bocznych drogach w kierunku na Brzesko i tylko z tym mi się kojarzyła. Wydawały się takie obce i nie pasujące. Do czasu, aż spróbowałam jej orzechowych kwiatów. Są takie chrupkie, momentami smakują jak płatki migdałów. I nagle juka stała się niezbędnym gatunkiem do Smakogrodu!

Juka karolińska /Yucca filamentosa/, krępla, szpilecznica jest odporna na mróz, suszę i jałowe podłoże. Wykończy ją stojąca woda i błotkowate podłoże, w których kłącze juki się udusi. Spokrewniona ze szparagami i agawą ma śródziemnomorski wygląd, lecz gatunek ten pochodzi z rejonów USA.

Smakogród Blog_juka karolińska kwiat
Cała juka ma właściwości lecznicze. Z pozyskiwanego surowca otrzymywane są kortykosteroidy oraz substancje regulujące gospodarkę hormonalną (hormony płciowe). Kwiaty juki, pojawiające się już w lipcu i utrzymujące do późnego lata, warto jeść dla samych walorów smakowych. Warto posypać płatkami deser lodowy lub cytrynową tartę.
Owoce pojawiają się dopiero po zapyleniu przez molika. W Polsce juka nie owocuje, ale to żadna strata, ponieważ w owocach znajdują się zawsze…larwy jej zapylacza.

Smakogród Blog_juka owocesmakogród


marcepanowe drzewko |


migdaly smakogrod
W Smakogrodzie rośnie powoli migdałowe drzewko. W wielkiej, śmietankowobiałej ceramicznej donicy. Aromat ziaren, zamknięty do ostatniej chwili w twardych łupinach jest nieporównywalny do “sklepowych” bakalii. W umyśle pojawia się jasność, skąd w Amaretto bierze się wirująca w tańcu z nosem upojna woń. I ów królewski marcepan – można utrzeć jedynie z esencjonalnych migdałów. Wystarczy tylko garść pestek. Będą jak znalazł do bożonarodzeniowej kutii.

Continue reading

owocowy kaktus|


opuncja kwiaty smakogrod
Najlepszy żywopłot, a raczej żywomur – szybko rosnący do 5 metrów o dwucentymetrowych kolcach. Gęsty, kwitnący (jadane kwiaty) i owocujący. Wyrastała na jałowym piachu i żwirze, na skalistym poboczu, przy bezdrożach i na krańcach wyspy. Była wszędzie i w razie potrzeby wystarczyło sięgnąć po owoce, by uzupełnić mikroelementy i energię. Tak jakby nakarmić się słońcem, zmagazynowanym w owocach w kolorach crepuscule.

Opuncja figowa / Opuntia ficus-indica / – potężny sukulent o minimalnych wymaganiach odnośnie podłoża, wilgoci, lecz nie temperatur – im cieplej, tym lepiej. Należy do świętych roślin Azteków. Zakwita pierwszy raz mając roczek, a owoce można dostać na targach całego świata pod nazwami: prickly pear, tuna (Meksyk), sabra (Izrael), beles (Erytrea). Najlepiej smakują na surowo, jednak można z nich robić soki, koktajle czy “żelki”>>

Do owocu jednak lepiej dobierać się ostrożnie. Drobne kolce, jakie wyrastają kępkami z owocu, łatwo i głęboko wbijają się nie tylko w palce, ale i dziąsła, usta, podniebienie…i potem wspominamy nie tyle boski smak, co swoją głupotę i pazerność. Oto jak obrać ‘kolczastą gruszkę’:
obieranie opuncji smakogrodsmakogród

lisek-cytrusek |


menu smakogrod tajemniczy ogrodek krakow koronka obrus
Tradycyjnie w czwartek zgadywanka z cyklu Tajemniczy Ogródek. Choć ten nie jest bardzo schowany ;)
Są tu otwarte na oścież balkonowe okiennice, barwne świece a do wazonu wsadzane były akurat świeże, waniliowe lilie o tym zapachu, przypominającym Pierwszą Komunię. Wzdłuż schodów sezonowo pstrzą się skrzynki, z których wysypują się jednoroczne cukierkowe celozje, smocze begonie o koralowych kwiatach i pachnące surfinie.skrzynki z kwiatami smakogrod tajemniczy ogrodek krakowrozplenica rower trawa ozdobna smakogrod tajemniczy ogrodek krakowRoweru pilnuje fioletowolistna rozplenica japońska.  Za nią kaskadą spływa bluszczyk kurdybanek w ozdobnym wariancie. Wiatr tu nie dociera, tworzy się miły, gęsty zaduch, pachnący pierwszymi jesiennymi dniami. Warto jednak wraz z hortensją wznieść toast za minione lato o smaku liska-cytruska <3hortensja smakogrod tajemniczy ogrodek krakow lisek cytrusek smakogrod tajemniczy ogrodek krakowl01

wśród paproci |


aP1210721

Kolejna zgadywanka dla Poszukiwaczy Smakogrodów Krakowa: tym razem cienisty ogródek, schowany pomiędzy ścianami kamienic.
Sprytnie wykorzystuje wszystkie walory lokalnego mikroklimatu. Nasadzone rośliny czują się znakomicie w cieniu, dlatego wyglądają jakby pojawiły się tam spontanicznie: pióropusze narecznic, sercolistne funkie i ścielący się w najniższym piętrze gajowiec ‘Variegata’ / Lamium galeobdolon /. Białe stoliki i lampiony wydają się wyrastać z leśnych zarośli.
W donicach mieszane kompozycje z wilca ‘Purpurea’, miętowych rozet eszeverii, kocanek i traw. A w menu wrześniowe delicje: pyszna popisowa zupa z Cucurbita pepo ;] I pewnie teraz już wszyscy wiedzą, gdzie szukać tego ogródka!
aP1210719 aP1210718smakogród

Χίμαιρα |


Χίμαιρα kraków smakogród wyjątkowy zielony ogródek gastronomiczny
Ostatni sierpniowy Tajemniczy Ogródek dla Poszukiwaczy Smakogrodów:
Od tak dawna znamy to miejsce, a mimo to za każdym razem wkracza się tam jak do serca miejskiej dżungli – z zielonego sufitu zwisają egzotyczne pnącza Epipremnum i bluszcze. W każdym kącie piętrami wyrastają trzykrotki, peperomie, begonie królewskie, wilczomecze, pandanusy i trawiastolistne zielistki Sternberga, zza których z antresoli można zerkać na dół. Sufit tworzy winobluszcz pięciolitskowy, który już wkrótce będzie w kolorze bordeux.
Χίμαιρα kraków smakogród wyjątkowy zielony ogródek gastronomiczny Χίμαιρα kraków smakogród wyjątkowy zielony ogródek gastronomiczny Nawet na autorskiej lampie zielenią się botaniczne ryciny. Rośliny są wszechobecne, nasycają powietrze wilgocią i świeżością. Tworzą tak żywy i naturalny ekosystem, że w podwyższonych rabatach wzdłuż ściany, w pachnącej próchnicą ziemi, grasują nawet trzydziestonożne wije drewniaki.
Menu jest barwne i sezonowe – sierpniowe obfituje w cukinię (faszerowaną), bakłażan (grillowany lub duszony), kalarepkę (pod rybką po grecku), pomidory i brokuły (w tarcie). Warzywa, kiełki do tego może śledzia, sałatki lub makaronu z owocami morza – akurat by poczuć smak, lecz się nie przesycić – na talerzu tworzymy własną, jadalną  Χίμαιρα. Jest różnorodnie, świeżo i miejsko – gwar rozmów, szczęk sztućców i tupot stóp sprawia, że wyraźniej czujemy tętno naszego miasta.
Χίμαιρα kraków smakogród wyjątkowy zielony ogródek gastronomiczny Χίμαιρα kraków smakogród wyjątkowy zielony ogródek gastronomiczny l01

kawa naprawdę |


kazimierz najlepsza kawa palona kraków palarnia kawy karma wawrzyńca smakogród ogródek kawiarniany lato w mieście

Z cyklu Tajemniczych Ogródków Krakowa – dla Poszukiwaczy Smakogrodów i…pysznej kawy.
Jest dostępna rzadko. Bardzo rzadko. Od soboty do niedzieli. A czasem i wtedy nie. Teoretycznie można tam trafić przypadkiem, pałętając się po Kazimierzu. Skręcając z Pl. Wolnica w mózg wwierca się zapach kawy. Ale taki, który dociera tam bez pośrednictwa nosa. Wtedy już jest tak jak z Rockforem z Drużyny RR – podążasz za smugą zapachu przez bramę i lądujesz w ogródku.
ściana najlepsza kawa palona kraków palarnia kawy karma wawrzyńca smakogród ogródek kawiarniany lato w mieścieTo znaczy w przestrzeni, która stopniowo zamienia się w ogród. Ponieważ to jednak Kazimierz i ma hm…swój urok. Za stoliki tymczasowo służą szpule od kabli. Jest budka dla kotów z oberwanymi uszami, tynk odpada, tworząc interesujące obrazy,a na turkusowym balkonie suszą się kolorowe pościele z kory.
Ale na lewo całość sukcesywnie nabiera smaku: są już drewniane podesty, sprytnie adaptujące krzew lilaka, jest donica z fioletowym szczawikiem trójkątnym/ Oxalis triangularis /, białą surfinią i szczepiony żywotnik (choć trochę zmęczony).
karmanajlepsza kawa palona kraków palarnia kawy karma wawrzyńca smakogród ogródek kawiarniany lato w mieście
Są lawendy, zakwitające bazylie, oregano, mięta. Sterta dociętych desek z płyty wiórowej wkrótce zamieni się w wiszące, ziołowe ogrody na ceglastym murku. Jest potencjał, jest atmosfera i jest…kawa. Palona na miejscu, prawdziwa i serwowana przez kawomistrzów miłych i zaaferowanych, emanujących kofeinową energią i zaangażowaniem. Nie może się nie udać, czujemy, że już wkrótce powstanie tam prawdziwy kawiarniany Smakogród.najlepsza kawa palona kraków palarnia kawy karma wawrzyńca smakogród ogródek kawiarniany lato w mieściel01

ostrygi i dziady |


aP1220204
W sierpniu w słonecznym, lessowym wąwozie niedaleko Księżej Góry zawsze owocują ostrężyny, zwane również czarną maliną, ostrygami czy dziadami. Botanicznie to jeżyna fałdowana /Rubus fruticosus/. Choć ich smak jest jedyny w swoim rodzaju, najlepiej zrezygnować z chęci wytargania sadzonki i uprawy we własnym ogrodzie.
Jeśli koniecznie chcemy ją mieć w wersji dzikiej w naszym Smakogrodzie możemy posadzić ‘dziada’ w dużej, głebokiej donicy, by nie rozszalał się i nie zajeżynił wszystkiego. Do gruntu zdecydowanie lepiej nadają sie odmiany bezcierniowe ‘Thornfree’, które tworzą większe (oczywiście, że mniej aromatyczne) owoce i nie są tak ekspansywne, jak ich pierwotna forma (której pędy dorastają do 4m, tworząc żywe zasieki – wie o tym każdy, kto latem musiał przedzierać się z gołymi łydkami starym, leśnym skrótem, który nagłym trafem w ciągu sezonu zarósł jeżynami).
Właśnie w sierpniu, kiedy niektórym zdarzało się przypalić słońcem plecy, ratunkiem stawała się papka z liści jeżyny, kładziona cienką warstwą na 20-25minut lub do poczucia wyraźnej ulgi.
Owoce jeżyny trzeba jeść nawet w nadmiernych ilościach, póki jeszcze pachną słońcem – należą do listy ORAC – jedzenia, zapewniającego wieczną młodość. Lub po prostu wolniejsze starzenie się organizmu (na liście jagód są na 5 miejscu, zaraz za żurawiną). Można również zrobić z nich sierpniową konfiturę z malinami i borówkami.l01

potager|


ogrod niemOdrobinę snobizmu, na jaki może sobie pozwolić ogrodnik to np. dobry, naprawdę dobry krem do rąk. Pierwszy raz trafiłam na niego w ogrodniczym sklepie, ale nie tym z wielką wiewiórką tylko w takiej trochę większej ogrodowej szopie, no shopie. A raczej ‘Geszefcie’ w Landhaus Ettenbühl.
Ale zakupy na końcu. Najpierw pół dnia w ogrodzie (tylko oglądanie, choć w niektórych zakątkach przydałby się sekator np. w zapomnianym grabowym labiryncie). Ogród jest olbrzymi, podzielony na sektory i dzięki żywopłotom całość jest eklektyczna a nie połatana (świetne źródło rozwiązań planistycznych): ogród japoński z karpiami koi otoczony pergolą przepływa w angielski, jest mamutowa aleja i premiera amerykańskiej prerii.
landhaus-ettenbuehl smakogrod mamucia aleja potagerlandhaus-ettenbuehl smakogrod sektor slubny bialy ogrodJest sektor ślubny (cały w białych kwiatach), ponieważ w budynku często odbywają się wesela (w trakcie naszej wizyty odbywała się akurat turecka feta). I jest…prawdziwy potager– idealny temat do Smakogrodu.landhaus-ettenbuehl smakogrod potager ogrod smakowity uzytkowy warzywnik sierpien landhaus-ettenbuehl smakogrod potager ogrod smakowity uzytkowy warzywnik Ogródek smakowity w sierpniu jest ozłocony! Przechodzimy przez bramki, trącani przez żółte frendzle fasolek szparagowych. Na gruszowym szpalerze ciążą owoce słodkie w swej formie. Wzdłuż ścieżek pienią się cytrusowe aksamitki. Na ‘raised-bedsach‘ kotłują się waniliowe nasturcje z cyniami, jarmużem  i odmianą buraczka o złotych pędach ‘Bright Lights’. A wszystko obsypane złotą słomą.
Podejrzyjmy jak w tym dobrze zorganizowanym potagerze warzywa wspierane są przez zioła i kwiaty. Zioła stymulują wzrost i mylą szkodniki. Jednoroczne kwiaty nie konkurują z warzywami, za to wabią zapylacze, są ścinane do wazonów a może i zjadane przez kwiatożerców :) Jest pięknie i biodynamicznie. Pachnie latem, panuje lekki nieład i atmosfera jak z ilustracji Beatrix Potter.
landhaus-ettenbuehl smakogrod potager ogrod smakowity uzytkowy warzywnik
l01

Wiosną będziemy w Smakogrodzie budować podwyższone rabaty – zapraszamy na lekcje.

słonie & falafel |


kraków kazimierz falafel ogródek hamsa koleus vertigo trawa smakogród
Z cyklu Tajemniczych Ogródków Krakowa – dla Poszukiwaczy Smakogrodów miejsce łatwe do znalezienia ;]
Nawet w upalne dni rodem z Tel-Avivu po długim spacerze ma się ochotę coś hamsnąć. Najlepiej wieczorem, pod gołym niebem (ewentualnie parasolem) i tak na dziko – palcami prosto z miseczek. W Krakowie można znaleźć cały świat. Testując smaki kminu, kolendry, ciecierzycy można przymknąć oczy i niemal słyszeć izraelski gwar. Jednak łyk beduińskiej kawy z kardamonem orzeźwia umysł i przypomina, że smak to nie wszystko – ważny jest też ogród.
Proste, mocne zestawienie rozplenicy słoniowej / Pennisetum‘Vertigo’ i seledynowego, fluorescencyjnego koleusa Blumego / Coleus blumei  / pasuje do ocynkowanych skrzyń. Zestawienie kojarzy się z nocną łąką, gdzie wśród wysokich, fioletowych od księżycowego blasku traw, snują się sennie świetliki (trochę jak turyści po Kazimierzu). Obydwa gatunki tolerują pólcień, są bardzo odporne na zaniedbania i stosunkowo spore (rozplenica: 60-90cm, koleus: 40cm), dzięki czemu dają efekt naturalnej przesłony i wydzielenia strefę ogródka od placu.kraków kazimierz falafel ogródek hamsa koleus vertigo trawa smakogródkraków kazimierz falafel ogródek hamsa koleus vertigo trawa smakogródOd słodszej, Miodowej strony znajduje się następny ogródek o innym charakterze, pełniejszy w meble, mur i cień drzew. Wydaje się nie nawiązywać do ‘ciemniejszej strony’, jakby odbiła tam palma / na dodatek Chamaedorea / a obyczaje są bardziej swobodne i lekko wygniecione jak umeblowanie. Smakogród rozsmakował się jednak bardziej w owej części ze słoniami.kraków kazimierz falafel ogródek hamsa palma smakogród kraków kazimierz falafel ogródek hamsa palma smakogródl01